Encyclopedie
Begrippenlijst

Technische architectuur

Uit Triple A Encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Ook in de technische architectuur staat het concept van een servicegeoriënteerde architectuur centraal. Op het hoogste niveau wordt de functionaliteit geleverd in de vorm van diensten (services) die corresponderen met bedrijfsfuncties. Dit concept van services kan ook op de lagere, meer technische niveaus worden doorgevoerd. De services op het hoogste niveau maken dan intern gebruik van services op een lager niveau. Door systemen ook op deze manier technisch in te richten, ontstaat ook daar een flexibeler ontwerp met meer hergebruik en mogelijkheden om stapsgewijs door te ontwikkelen.

Sterk gekoppeld aan het concept van een servicegeoriënteerde architectuur is het gebruik van open standaarden. Voor services is inmiddels een aantal belangrijke internationale standaarden gedefinieerd, die er voor zorgen dat services ook over applicatiegrenzen heen elkaar kunnen gebruiken. Hetzelfde geldt voor berichtuitwisseling tussen applicaties. Het hanteren van deze standaarden is essentieel om een best-of-breed-strategie mogelijk te maken, en voorkomt dat instellingen met hun andere applicaties tot keuzes worden gedwongen.

Naast deze open, internationale standaarden rondom internet technologie is er ook een aantal specifieke standaarden die binnen de Nederlandse overheid of specifiek het onderwijs veel wordt toegepast. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om standaarden voor het uitwisselen van deelnemergegevens, het gebruik van elektronische leermiddelenZie leermateriaal of webrichtlijnen. Triple A heeft de beschikbare standaarden verzameld en beoordeeld en hanteert deze lijst nu om maximale koppelbaarheid en aansluiting met andere initiatieven in de sector mogelijk te maken.

Specifiek met betrekking tot het gebruik van een portaal, de servicebus, procesbesturing en bulktransport van gegevens ten behoeve van rapportage heeft Triple A een aantal keuzes gemaakt voor technische standaarden. Hierbij is steeds gekozen voor de meest gangbare en open standaarden en het vermijden van leveranciersspecifieke oplossingen.

Een ander belangrijk uitgangspunt voor Triple A is dat het mogelijk moet zijn dat elke instelling zijn eigen keuzes kan maken op basis van de ontwerpen van Triple A. Voor bepaalde delen zal een aantal instellingen samen optrekken en door één leverancier een oplossing laten realiseren, en voor andere delen zal elke instelling zijn eigen weg gaan met een leverancier naar zijn keuze. Dit betekent dat het mogelijk moet zijn dat een instelling of leverancier moet kunnen voortbouwen op de resultaten van een andere instelling of leverancier. Het toepassen van open standaarden biedt hiertoe al een aantal mogelijkheden.

Het beschikbaar stellen van de software in open source, met een bijbehorende open source-licentie, verruimd deze mogelijkheden nog aanzienlijk. Vooral voor generieke voorzieningen zoals de onderwijscatalogusVerzameling van onderwijsproducten die door de instelling worden aangeboden, beschreven in de vorm van metadata. In de onderwijscatalogus kunnen de onderwijsproducten zijn geordend tot een samenhangend stuk onderwijs in een referentiearrangement. De onderwijsproducten en referentiearrangementen kunnen verwijzen naar een relevante taxonomie. is dit van groot belang, omdat deze voor de kernregistratie, onderwijslogistiekHet continue proces dat er voor zorgt dat de leervraag van de deelnemers en het aanbod aan onderwijsproducten van de instelling zo goed mogelijk bij elkaar worden gebracht. Uiteindelijk zorgt de onderwijslogistiek ervoor dat onderwijsproducten daadwerkelijk kunnen worden afgenomen. Het onderwijslogistieke proces bestaat uit het samenstellen van een passend arrangement voor de deelnemers (het arrangeren) het plannen van de inzet van onderwijsproducten in tijd en plaats en het vastleggen van de deelnemers om specifieke onderwijsproducten op de gereserveerde tijden en plaatsen af te nemen (het roosteren), roosteren en portfolio steeds weer aangepast en uitgebreid zal moeten worden. Vandaar dat Triple A als principe hanteert dat dergelijke generieke voorzieningen in open source gerealiseerd moeten worden, en dat open source voor alle andere programmatuur nadrukkelijk de voorkeur heeft.

De flexibilisering van het onderwijs en de andere ontwikkelingen in onderwijsveld stellen ook nog een aantal bijzondere eisen aan de technische voorzieningen. De belangrijkste daarvan is de noodzaak om tijd- en plaatsonafhankelijk werken mogelijk te maken. Er zal in toenemende mate elektronisch leermateriaalMateriaal dat wordt gebruikt in het onderwijs en/of het leerproces. Dit kan digitaal of folio materiaal zijn, zoals boeken, digitale documenten, filmpjes of apps, maar ook veiligheidsschoenen, een rekenmachine, een koksmuts of gereedschap. beschikbaar komen en toegang tot de omgeving van de school gewenst zijn vanaf een stagePeriode waarin de deelnemer leert in de beroepspraktijk. Wanneer de stage kwalificerend is, wordt dit beroepspraktijkvorming (BPV) genoemd en wordt dit formeel vastgelegd in een BPV-overeenkomst.- of thuislocatie. Dit stelt ook hogere eisen aan de autorisatie, beveiliging en betrouwbaarheid van de omgeving. Tenslotte moeten de systemen ook voorbereid zijn op deze veranderende gebruikspatronen, door te zorgen voor voldoende schaal-baarheid zodat toe- of afname van het gebruik niet hoeft te leiden tot ingrijpende aanpassingen.

Samenvatting architectuurprincipes technische architectuur

Architectuurprincipe Toelichting
Open standaarden zijn uitgangspunt Systemen ondersteunen zoveel mogelijk open standaarden zodat toekomstvastheid en integreerbaarheid met bestaande en nieuwe systemen zo goed mogelijk ondersteund worden.
Open source wordt zo veel mogelijk nagestreefd Systemen worden bij voorkeur als open source-software beschikbaar gesteld, zodat zonder belemmeringen op gerealiseerde oplossingen kan worden doorontwikkeld. Voor generieke componenten is de toepassing van open source een vereiste.
Integratie aan de voorkant middels een portaal Er kan gebruik gemaakt worden van een geïntegreerde gebruiksomgeving in de vorm van een portaal dat ontkoppeld is van de systemen die de services leveren.
Orkestratie middels een orkestratie-engine Ten behoeve van de procesbesturing wordt een generieke orkestratie-engine onderkend.
Bulk-transport van gegevens middels een ETL-tool Bulk-transport van gegevens wordt zoveel mogelijk beperkt, en indien nodig (met name voor rapportagedoeleinden) ondersteund middels een ETL-tool (Extractie, Transformatie en Laden)
Systemen en software zijn veilig en betrouwbaar Systemen bieden adequate voorzieningen voor authenticatie, autorisatie en beveliging.
Systemen en software zijn voldoende schaalbaar Systemen zijn voldoende schaalbaar in de zin dat aanzienlijke toe- of afname van het gebruik niet leidt tot ingrijpende wijzigingen op de software zelf.
Eindgebruikersfunctionaliteit kan tijd- en plaatsonafhankelijk worden gebruikt Het is mogelijk om de eindgebruikersfunctionaliteit van systemen tijd- en plaatsonafhankelijk beschikbaar te stellen met zo min mogelijk specifieke eisen aan de werkplek van de gebruiker.
Heterogeniteit is uitgangspunt Er wordt niet uitgegaan van uniformiteit van systemen of toegepaste technologie, maar ingezet op integratie van bestaande en nieuwe systemen, en keuzevrijheid voor instellingen.